De geschiedenis van platina
Historie
Platina heeft een relatief korte gedocumenteerde geschiedenis in vergelijking met goud en zilver. Toch heeft het edelmetaal zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste strategische metalen ter wereld.
Ontdekking van platina
Terwijl goud en zilver al duizenden jaren bekend zijn, is platina pas ontdekt rond het jaar 1500. Het werd in eerste instantie gezien als een verontreiniging tussen het zilver. In 1740 werd het erkend als chemisch element. Zuiver is dit edelmetaal glanzend, zilverwit. Het is harder dan goud, zilver of koper.
Spaanse ontdekkingsreizigers en vroege verwerking
Platina werd oorspronkelijk gevonden door Spaanse ontdekkingsreizigers in Zuid-Amerika. Omdat het moeilijk te smelten was en niet eenvoudig verwerkt kon worden, werd het lange tijd als minderwaardig beschouwd ten opzichte van goud en zilver. Pas in de 18e eeuw werd duidelijk dat platina een zelfstandig element is met unieke eigenschappen. In de 19e eeuw groeide de belangstelling sterk door verbeterde smelttechnieken.
Opkomst van platina in de industrie
In de 20e eeuw kreeg platina een steeds belangrijkere rol binnen de industrie. Dankzij de hoge smelttemperatuur, uitstekende corrosiebestendigheid en chemische stabiliteit werd het metaal breed toepasbaar. Hierdoor ontwikkelde platina zich tot een strategische grondstof met wereldwijde economische betekenis.
Toepassingen
Platina wordt wereldwijd ingezet in zowel sieraden als industriële toepassingen. Door zijn unieke eigenschappen is het onmisbaar in meerdere sectoren.
Platina in sieraden en auto-industrie
Dit edelmetaal wordt onder andere gebruikt voor juwelen. Japan is goed voor een groot deel van de wereldwijde vraag naar platina sieraden. Daarnaast wordt het toegepast in katalysatoren voor de auto-industrie. Strengere milieuregels verhogen de vraag naar dit edelmetaal, omdat het schadelijke emissies helpt verminderen. Ook bij de productie van glasvezel wordt platina gebruikt. Bij een wereldwijde opschaling van glasvezel kan de koers daardoor stijgen. Jaarlijks wordt ongeveer 130 ton platina gedolven, vooral in Zuid-Afrika, Rusland en Noord-Amerika, tegenover circa 2500 ton goud.
Platina in chemie, medische sector en elektronica
Platina speelt een belangrijke rol in de chemische industrie als katalysator bij de productie van kunstmest en diverse chemische processen. In de medische sector wordt het toegepast in implantaten en bepaalde kankerbehandelingen. Ook in de elektronica wordt platina gebruikt vanwege de hoge geleidbaarheid en stabiliteit.
Platina en de waterstofeconomie
Een strategisch groeiende toepassing is de waterstoftechnologie. Platina wordt gebruikt in brandstofcellen en elektrolysers die waterstof produceren en omzetten in energie. Door investeringen in duurzame energie kan de vraag naar platina hierdoor structureel toenemen.
Waarde
De waarde van platina wordt bepaald door zowel industriële vraag als marktomstandigheden. Door de beperkte productie en geconcentreerde mijnbouw is de markt relatief klein en gevoelig voor verstoringen.
Platina ten opzichte van goud
Platina was in het verleden regelmatig duurder dan goud. De platina prijs wordt internationaal uitgedrukt in Amerikaanse dollars per troy ounce. Het record werd bereikt in 2008 met 2273 dollar per ounce. Beleggers kunnen investeren via munten of baren.
Vraag en aanbod op de wereldmarkt
De waarde van platina wordt vooral bepaald door vraag en aanbod. Omdat de productie geconcentreerd is in enkele landen, kunnen stakingen, geopolitieke spanningen of productieproblemen snel invloed hebben op de prijs.
Industriële afhankelijkheid en volatiliteit
In tegenstelling tot goud, dat vooral als waardeopslag dient, is platina sterk afhankelijk van industriële toepassingen. Daardoor kan de prijs volatieler zijn dan die van andere edelmetalen.
Internationale notering en wisselkoers
Platina wordt verhandeld per troy ounce (31,1 gram) en genoteerd in Amerikaanse dollars. Wisselkoersschommelingen beïnvloeden daardoor direct de prijs in euro’s. De combinatie van schaarste, industriële vraag en geopolitieke factoren geeft platina een uniek marktprofiel.